“Ik dacht dat ik controle had”: waarom drugsverslaving dichterbij is dan we denken
Door de redactie
Drugsverslaving is zelden een plotselinge val. Vaker is het een glijdende schaal — eentje die begint met experimenteren, ontspanning of sociale druk, en eindigt in afhankelijkheid. Toch blijft het beeld hardnekkig dat verslaving vooral “anderen” treft: mensen aan de rand van de samenleving. De werkelijkheid is minder geruststellend.
Van experiment naar gewoonte
“Het begon onschuldig,” zegt Mark (32), die inmiddels twee jaar clean is. “Een lijntje op een festival. Daarna af en toe in het weekend. Ik werkte fulltime, had een relatie. Niemand zag een probleem — ik ook niet.”
Wat veel mensen onderschatten, is hoe subtiel het omslagpunt kan zijn. Regelmatig gebruik verandert langzaam in nodig hebben. De stap van recreatief naar functioneel gebruik — om te ontspannen, slapen of presteren — is vaak beslissend.
Verslavingsdeskundigen benadrukken dat afhankelijkheid niet alleen draait om de stof zelf, maar om de functie die het middel krijgt in iemands leven.
Stress, prestatiedruk en eenzaamheid
Onderzoek laat zien dat factoren als prestatiedruk, mentale klachten en sociale isolatie een belangrijke rol spelen. Vooral onder jongvolwassenen groeit het gebruik van stimulerende middelen om te voldoen aan hoge verwachtingen — op werk, studie of sociaal vlak.
Psycholoog en verslavingsonderzoeker Anne de Vries (naam gefingeerd) ziet een duidelijke trend: “Waar alcohol vroeger het dominante middel was, zien we nu vaker combinaties van middelen.
Mensen zoeken controle, maar verliezen die juist.”
Volgens haar is verslaving zelden puur een kwestie van wilskracht. “Het is een complex samenspel van biologie, omgeving en persoonlijke kwetsbaarheid.”
Het stigma blijft hardnekkig
Een van de grootste drempels om hulp te zoeken, is schaamte. Veel mensen met een verslaving functioneren ogenschijnlijk normaal. Ze hebben werk, een gezin, een sociaal leven. Juist daardoor blijft problematisch gebruik langer verborgen.
“Je leert liegen zonder dat je het doorhebt,” zegt Mark. “Eerst tegen anderen. Daarna tegen jezelf.”
Het publieke debat focust vaak op criminaliteit en overlast, maar minder op preventie en mentale gezondheid. Dat maakt openheid lastig.
Herstel is geen rechte lijn
Herstel verloopt zelden zonder terugval. Toch is de aandacht voor herstelzorg en laagdrempelige hulpverlening de afgelopen jaren toegenomen. Online hulplijnen, anonieme chatdiensten en ervaringsdeskundigen maken de stap kleiner.
Mark beschrijft het moment waarop hij hulp zocht als een kantelpunt:
“Niet omdat ik alles kwijt was. Maar omdat ik besefte dat ik mezelf kwijtraakte.”
Hulp nodig?
Wie vragen heeft over middelengebruik of zich zorgen maakt over een naaste, kan terecht bij de huisarts of gespecialiseerde hulpinstanties. Vroegtijdig praten verkleint de kans dat gebruik uitgroeit tot afhankelijkheid.